Τα παραπάνω επισημάνθηκαν στο πλαίσιο του διεθνούς συνεδρίου Στατιστικής Φυσικής (ΣΦ2026), το οποίο ξεκίνησε την Δευτέρα και συνεχίζεται έως τις 10 Ιουλίου στο Κολυμπάρι.
Κύριος οργανωτής του συνεδρίου είναι ο Χανιώτης καθηγητής στο Πολυτεχνείο του Τορίνο, Γιώργος Κανιαδάκης, ο οποίος μιλώντας στα «Χανιώτικα νέα» , ανέλυσε την εξέλιξη του θεσμού από το 2005 και τη σημασία των πολύπλοκων συστημάτων στη σύγχρονη επιστημονική έρευνα. Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στην παρουσία του νομπελίστα Giorgio Parisi και στην εφαρμογή της φυσικής σε κρίσιμα ζητήματα όπως η κλιματική αλλαγή. Επιπλέον, συζητείται ο ρόλος της τεχνητής νοημοσύνης, με τον καθηγητή να επισημαίνει την ανάγκη για ανθρώπινη επίβλεψη και κριτική σκέψη κατά τη χρήση της.
Οπως μας είπε ο κ. Κανιαδάκης, το συνέδριο γεννήθηκε το 2005 στα Χανιά, στην Ορθόδοξο Ακαδημία Κρήτης και από τότε, επί 20 χρόνια γίνεται συνεχώς, κάθε τρία χρόνια.
Αναφερόμενος στην κλιματική αλλαγή σημείωσε ότι «είναι ένα φαινόμενο το οποίο παρατηρείται τα τελευταία χρόνια, ενώ στην πραγματικότητα έχει αναφερθεί ήδη από τη δεκαετία του ‘60. Η κλιματική αλλαγή επηρεάζεται από το ονομαζόμενο “φαινόμενο της πεταλούδας” το οποίο καθ’ υπερβολή αναφέρει πως “το πέταγμα μιας πεταλούδας στην Κίνα μπορεί να προκαλέσει έναν τυφώνα στην Καραϊβική», υποδηλώνοντας έτσι την ευαισθησία πολύπλοκων συστημάτων, όπως ο καιρός και το κλίμα, ακόμα και σε μικρές μεταβολές».
Στο ερώτημα, τι απαντάτε σε σε εκείνους οι οποίοι αμφισβητούν ακόμα και σήμερα την κλιματική αλλαγή, απάντησε:
«Ηθελα να μιλήσω μοναχά για επιστήμονες. Σε επιστημονικό επίπεδο δεν υπάρχει κανείς αυτή τη στιγμή που να αμφισβητεί ότι προχωράμε σε μία κλιματική αλλαγή και πρέπει να το προσέξουμε, γιατί αν είναι αργά, ίσως δεν μπορέσουμε να επιστρέψουμε πίσω πλέον. Οι πολιτικοί που αμφιβάλλουν, τα άτομα τα οποία αμφιβάλλουν για τη σφαιρικότητα της γης και μιλάνε για επίπεδη γη, είναι άτομα για τα οποία δεν μπορείς να πεις τίποτα. Και δυστυχώς στην πολιτική υπάρχουν και τέτοια άτομα. Αλλά αυτοί τώρα δεν επηρεάζουν την επιστήμη. Η επιστήμη ακούει τα πάντα, αλλά προχωρά με τους αριθμούς της».
Ως προς την τεχνητή νοημοσύνη, σημείωσε ότι »πρέπει να της δώσουμε τη διάσταση που της αρμόζει. Μπορεί να μας βοηθήσει αν χρησιμοποιηθεί σωστά, αλλά μπορεί και στο τέλος να δημιουργήσει προβλήματα. Αυτή τη στιγμή ξέρουμε ότι όποιος χρησιμοποιεί την τεχνητή νοημοσύνη μηχανικά, μπορεί να πάρει λανθασμένη λύση. Δηλαδή μπορείς να ρωτήσεις, αλλά μετά πρέπει να κοιτάξεις, να ερευνήσεις αυτό που σου έδωσε ως απάντηση, να ξαναρωτήσεις. Χρειάζεται να συνεργαστείς με την τεχνητή νοημοσύνη ούτως ώστε να φτάσεις στο τέλος σε ένα αποτέλεσμα το οποίο είναι ελεγμένο και από εσένα ως επιστήμονα. Γιατί η τεχνητή νοημοσύνη μόνη της κάνει λάθη. Έχουμε τεράστιο αριθμό δεδομένων. Κάθε φορά που κάνουμε μία ερώτηση πρέπει να διαβάσει τα πάντα. Αν δεν την κάνεις να διαβάσει μία, δύο, τρεις φορές αυτό το υποπεδίο που μας ενδιαφέρει, δεν είναι σε θέση να δώσει σωστή απάντηση. Οπότε πρέπει να την ελέγχεις εσύ, ούτως ώστε στο τέλος να πάρεις από αυτήν αυτό που ζητάς».
Στη διοργάνωση του συνεδρίου συμμετέχει το Πολυτεχνείο Κρήτης, ο καθηγητής του οποίου
Διονύσης Χριστόπουλος, αναφέρθηκε στην έρευνα της ομάδας του που εστιάζει στην ανάπτυξη και χρήση εργαλείων τεχνητής νοημοσύνης και μηχανικής μάθησης για την ανάλυση φυσικών μοτίβων και την κατανόηση φαινομένων όπως η κλιματική αλλαγή. Μέσα από τη μελέτη φαινομένων όπως οι βροχοπτώσεις και η ξηρασία, οι επιστήμονες αναζητούν συγκεκριμένες ενδείξεις της κλιματικής κρίσης στα φυσικά συστήματα. Επιπλέον, εξετάζονται αναλυτικές μέθοδοι για την ταυτοποίηση των αιτιών που προκαλούν αυτές τις μεταβολές μέσω της ανάλυσης αιτιότητας.
Οπως είπε στα «Χανιώτικα νέα» ο κ. Χριστόπουλος, «υπάρχει μία διαρκής προσπάθεια, με τα καινούργια εργαλεία που βασίζονται στην τεχνητή νοημοσύνη και τη μηχανική μάθηση, να καταλάβουμε καλύτερα τα διάφορα μοτίβα τα οποία υπάρχουν στη φύση. Και στο συνέδριο, παρουσιάσεις από ερευνητές του Πολυτεχνείου Κρήτης αναφέρθηκαν σε τέτοια θέματα. Δηλαδή πώς μπορούμε να εφαρμόσουμε μεθοδολογίες που έρχονται από τη στατιστική φυσική για να δούμε αν υπάρχουν κάποιες σημαντικές αλλαγές σε φαινόμενα, όπως αυτά των βροχοπτώσεων και της ξηρασίας, καθώς και να αναπτύξουμε καινοτόμες μεθοδολογίες, για την ανάλυση προτύπων και την παραγωγή προβλέψεων από δεδομένα. Άλλες σημαντικές εφαρμογές εστιάζουν σε αναλυτικές μεθόδους οι οποίες προσπαθούν να βρουν συνδέσεις ανάμεσα στα φαινόμενα που παρατηρούμε και σε πιθανά αίτια τα οποία τα προκαλούν. Αυτό ονομάζεται ανάλυση αιτιότητας και η δική μου ομάδα και άλλες στο Πολυτεχνείο ασχολούνται ενεργά με αυτό το θέμα».
ΓΙΑΝΝΗΣ ΛΥΒΙΑΚΗΣ
(Χανιώτικα νέα - 8/7/2026)
