Εντυπωσιάζουν τα νοµίσµατα και τα τραπεζογραµµάτια της Κρήτης, που είχαν τυπωθεί πριν από την Ένωσή της µε τη µητέρα Ελλάδα και κάλυπταν την ανάγκη σε συναλλαγές των κατοίκων του νησιού.
Ήταν το 1898, η Κρήτη είχε γίνει (ηµι)αυτόνοµη Πολιτεία µε κυβερνήτη τον ύπατο αρµοστή Γεώργιο και έπρεπε να λάβει µέτρα για την εξοµάλυνση των νοµισµατικών συναλλαγών.
Έτσι, ιδρύθηκε η Τράπεζα Κρήτης η οποία στεγάστηκε σε νεοκλασικό κτήριο στην οδό Τζανακάκη, στη θέση του οποίου ανεγέρθηκε αργότερα το πολυόροφο κτίσµα στο οποίο στεγάζεται σήµερα η Εφορία (∆ΟΥ).
Τα νοµίσµατα αλλά και τα χαρτονοµίσµατα της Κρητικής Πολιτείας είχαν εντυπωσιακές παραστάσεις.
Τα νοµίσµατα κόπηκαν το 1900 και το 1901 σε νοµισµατοκοπείο στο Παρίσι και στις παραστάσεις τους, διακρίνονται η κεφαλή του πρίγκιπα Γεωργίου, το έµβληµα της Κρητικής Πολιτείας αλλά και ένα δάφνινο στεφάνι. Στα τραπεζογραµµάτια απεικονίζεται ο κρητογενής ∆ίας, ενώ χαρακτηριστική είναι και η παράσταση του κρητικού λαβύρινθου.
Ενδιαφέρον έχει το γεγονός ότι η κοπή νοµισµάτων ειδικά για την Κρητική Πολιτεία ακολούθησε το δραχµικό σύστηµα της µητέρας Ελλάδος, ενώ παράλληλα µε τις αργυρές δραχµές, τις χάλκινες και νικέλινες υποδιαιρέσεις τους δόθηκε το δικαίωµα στην Τράπεζα Κρήτης να εκδώσει χαρτονοµίσµατα των 25 και 100 δραχµών.
Αµέσως µετά την Ένωση µε την Ελλάδα στην Κρήτη εξακολούθησαν να ισχύουν και να κυκλοφορούν τα νοµίσµατα και χαρτονοµίσµατα της Κρητικής Πολιτείας συγχρόνως µε τα ελληνικά, κυρίως τα αργυρά του Γεωργίου Α’ που άλλωστε ήταν των ίδιων υποδιαιρέσεων. Πολύ γρήγορα η κρητική αγορά αφοµοιώθηκε εντελώς από την ελληνική και το νησί ακολούθησε στο εξής τη νοµισµατική πορεία του ελληνικού κράτους.
Στο Ιστορικό Αρχείο Κρήτης διατηρούνται και παρουσιάζονται σε ειδική προθήκη τα νοµίσµατα και χαρτονοµίσµατα της Κρητικής Πολιτείας. Επίσης, διατηρείται ο θεµέλιος λίθος της Τράπεζας Κρήτης.
Ο προϊστάµενος του Ιστορικού Αρχείου Κρήτης Κωνσταντίνος Φουρναράκης σηµειώνει ότι µε διάταγµα του πρίγκηπα το 1899 ιδρύεται η Τράπεζα Κρήτης µε συµµετοχή, βοήθεια και κεφάλαια της Τράπεζας της Ελλάδας, αλλά και Ελλήνων και Άγγλων κεφαλαιούχων.
Μάλιστα, ο θεµέλιος λίθος (1902) του κτηρίου στο οποίο στεγάστηκε η Τράπεζα Κρήτης, βρίσκεται στην είσοδο του Ιστορικού Αρχείου Κρήτης.
Σε αυτόν αναγράφεται:
«ΕΠΙ ΒΑΣΙΛΟΠΑΙ∆ΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΤΗΣ ΕΛΛΑ∆ΟΣ, ΥΠΑΤΟΥ ΑΡΜΟΣΤΟΥ ΕΝ ΚΡΗΤΗ, ∆ΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ ΕΘΝΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΗΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑ∆ΟΣ ΣΤ ΣΤΡΕΙΤ ΚΑΙ ∆ΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ ΤΡΑΠΕΖΗΣ ΚΡΗΤΗΣ Ι ∆ ΣΑΚΕΛΑΡΙΟΥ Ο ΘΕΜΕΛΙΟΣ ΛΙΘΟΣ ΚΑΤΑΣΤΗΜΑΤΟΣ ΤΡΑΠΕΖΗΣ ΚΡΗΤΗΣ ΕΤΕΘΗ ΤΗ 5 ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ 1902».
Το κτήριο της Τράπεζας Κρήτης ήταν ένα όµορφο νεοκλασικό στη θέση του οποίου βρίσκεται σήµερα η Εφορία (∆ΟΥ – ΑΑ∆Ε) Χανίων στην οδό Τζανακάκη. Το νεοκλασικό κατεδαφίστηκε την περίοδο της δικτατορίας των συνταγµαταρχών.
ΤΑ ΝΟΜΙΣΜΑΤΑ
Με το Ηγεµονικό ∆ιάταγµα «περί νοµισµατικού συστήµατος», το οποίο εκδόθηκε στις 17 Απριλίου 1900 προβλεπόταν η κοπή χάλκινων, νικέλινων, αργυρών και χρυσών νοµισµάτων. Τα χρυσά νοµίσµατα των 10 και 20 δραχµών δεν κόπηκαν ποτέ. Μόνο στο διάταγµα αναφέρονται.
Κρητική δραχµή ονοµάζεται το νόµισµα της Κρητικής Πολιτείας σε αντιστοιχία µε την ελληνική δραχµή, αφού πόθος των Κρητών ήταν πάντα αυτό το αυτόνοµο κράτος κάποια στιγµή να ενωθεί µε την Ελλάδα.
Κόπηκαν οι εξής κατηγορίες νοµισµάτων: χάλκινα νοµίσµατα του 1 (ενός) και των 2 (δύο) λεπτών, νικέλινα των 5, 10 και 20 λεπτών και αργυρά νοµίσµατα µίας, δύο και πέντε δραχµών. Μισή αργυρή δραχµή κόπηκε το 1901. Όλα τα νοµίσµατα της Κρητικής Πολιτείας κόπηκαν το 1900 και το 1901 σε νοµισµατοκοπείο στο Παρίσι.
ΟΙ ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ
Αναφερόµενος στις παραστάσεις των νοµισµάτων της Κρητικής Πολιτείας ο κ. Φουρναράκης επεσήµανε ότι στα αργυρά νοµίσµατα, υπάρχει η κεφαλή του πρίγκιπα Γεωργίου και στην πίσω όψη το έµβληµα της Κρητικής Πολιτείας. Στα χάλκινα και στα νικέλινα, στη µια όψη υπάρχει ένα δάφνινο στεφάνι και ο αριθµός των λεπτών που αντιστοιχεί το νόµισµα και στην πίσω όψη µια κορώνα. Στο σχετικό διάταγµα προβλεπόταν και µέχρι πόσα αργυρά νοµίσµατα µπορούσε να έχει κάθε πολίτης της Κρήτης.
ΤΑ ΤΡΑΠΕΖΟΓΡΑΜΜΑΤΙΑ
Τα τραπεζογραµµάτια είναι δύο τύπων: 25 δραχµών και 100 δραχµών.
Τα τραπεζογραµµάτια αυτά για πρώτη φορά εκδίδονται το 1902 και έως το 1906. Μετά δεν εκδίδονται χαρτονοµίσµατα, τα οποία µάλιστα, επειδή είχαν µεγάλη ονοµαστική αξία ήταν και δύσχρηστα. Κυρίως µε τα νοµίσµατα γινόταν οι συναλλαγές. Τότε ήταν λίγοι οι αστοί µε µεγάλη οικονοµική επιφάνεια που µπορούσαν να τα χρησιµοποιήσουν. Παρατηρούµε ότι κάποια τραπεζογραµµάτια φέρουν και µεταγενέστερες ηµεροµηνίες «εµφάνισης», υπογράφτηκαν δηλαδή το ‘11, το ‘12 ή το ‘14, για παράδειγµα, είχαν όµως κοπεί προγενέστερα. Στα τραπεζογραµµάτια στην πάνω αριστερή πλευρά απεικονίζεται ο κρητογενής ∆ίας, και πάνω δεξιά ο Πρίγκηπας. Στο κέντρο υπάρχει η παράσταση του κρητικού λαβύρινθου, που προέρχεται από αρχαίο νόµισµα της Κνωσού. Το µοτίβο του κρητικού λαβύρινθου επαναλαµβάνεται και στην πίσω όψη των τραπεζογραµµατίων. Ο Λαβύρινθος είναι ένα πολύ γνωστό σύµβολο του κρητικού πολιτισµού, και αυτό το σύµβολο αναδεικνύεται µέσα από τα χαρτονοµίσµατα. Η Κρητική Πολιτεία προέβαλε κάποια ιδιαίτερα στοιχεία της κρητικής ιστορίας και του πολιτισµού, όπως ο Μίνως, ο Τάλως, ο Λαβύρινθος. Ανάλογα θέµατα και κρητικά σύµβολα υπάρχουν και στα γραµµατόσηµα. Το µάθηµα της Κρητικής Ιστορίας διδασκόταν στα σχολεία της Κρητικής Πολιτείας µε σκοπό να αποκτήσουν τα Κρητικόπουλα συνείδηση της ταυτότητάς τους.
Το Μουσείο Τυπογραφίας
Στη συλλογή του Μουσείου Τυπογραφίας στο Βιοτεχνικό Πάρκο της Σούδας, περιλαµβάνονται σπάνιες εκδόσεις, γκραβούρες, ξυλογραφίες κ.λπ. που συνδέουν την Τυπογραφία µε την τοπική ιστορία της Κρήτης.
Στο πλαίσιο της συλλογής διατηρούνται και χαρτονοµίσµατα της Κρητικής Πολιτείας.
Ξεχωρίζουµε δύο τραπεζογραµµάτια: Ένα 25 και ένα των 100 δραχµών. Και τα δύο υπογράφηκαν τον Σεπτέµβριο του 1905. Στην πάνω αριστερή πλευρά τους απεικονίζεται ο κρητογενής ∆ίας και πάνω δεξιά ο Πρίγκηπας Γεώργιος, Ύπατος Αρµοστής της Κρητικής Πολιτείας. Στην πίσω όψη τους διακρίνεται, επίσης, η παράσταση του κρητικού λαβύρινθου.
(Χανιώτικα νέα - 4 Απριλίου 2026)
Link: https://www.haniotika-nea.gr/anadromi-stin-oikonomiaias-allis-epochis-to-chrima-tis-kritikis-politeias/
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου